Wanneer zijn de gemeenteraadsverkiezingen?

Op woensdag 16 maart 2022 zijn in bijna alle Nederlandse gemeenten verkiezingen voor de gemeenteraad. Net zoals vorig jaar bij de verkiezing voor de Tweede Kamer, kunt u vervroegd stemmen. Op maandag 14 maart en dinsdag 15 maart is er in elke gemeente al een aantal stemlokalen open. Zo kunt u zelf een moment kiezen waarop het rustiger is in het stemlokaal.

Is vervroegd stemmen alleen voor risicogroepen? Mag iedereen stemmen op 14 en 15 maart?

Vervroegd stemmen op maandag 14 en dinsdag 15 maart is voor iedereen. Dus niet alleen voor risicogroepen. U mag zelf kiezen op welke dag u komt stemmen. Let wel op: niet alle stembureaus zijn alle dagen open. Kijk op de website van uw gemeente of op www.waarismijnstemlokaal.nl(externe link) wanneer het stemlokaal van uw keuze geopend is.

Waarom zijn er niet in alle gemeenten verkiezingen voor de gemeenteraad?

In een klein aantal gemeenten zijn er geen verkiezingen omdat ze te maken hebben met een gemeentelijke herindeling. Bijvoorbeeld als gemeenten samengaan in een nieuwe gemeente. Als daar sprake van is, zijn er al verkiezingen voor de gemeenteraad gehouden of vinden die later plaats.

Waar stem ik voor bij de gemeenteraadsverkiezingen?

Bij de gemeenteraadsverkiezingen stemt u op een kandidaat van een van de politieke partijen. Hoe meer stemmen op de kandidaten van een partij zijn uitgebracht, hoe meer zetels een partij krijgt. Een zetel is een plek in de gemeenteraad van de gemeente.

De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan binnen de gemeente. Door te stemmen heeft u invloed op de plannen voor de komende jaren. De gemeente gaat over veel zaken bij u in de buurt. Denk aan woningbouw, sportvoorzieningen, parkeren, het OV, onderwijs en de (jeugd)zorg. Ook beslist de gemeenteraad over de hoogte van een aantal belastingen.

Hoe weet ik op wie ik kan stemmen en wat hun partij wil voor mijn gemeente?

U krijgt voor de verkiezingen een overzicht met kandidaten thuisgestuurd. De kandidatenlijsten ontvangt u in de week van 21 februari. U ontvangt de stempas en de kandidatenlijsten apart.

Via de pagina Deelnemende partijen vindt u ook informatie over de partijen en kandidaten die deelnemen. In verkiezingstijd voeren de kandidaten en de politieke partijen campagne. In de media maar ook op de websites van de partijen kunt u meer lezen over hun verkiezingsprogramma. Sommige gemeenten hebben een stemhulp/stemwijzer beschikbaar om u te helpen uw keuze te maken. Vanaf 25 februari kunt u de stemhulp bezoeken.

Wie mogen er stemmen voor de gemeenteraad?

Alle mensen met de Nederlandse nationaliteit die 18 of ouder zijn, mogen stemmen voor de gemeenteraad van de gemeente waar zij ingeschreven staan. Voorwaarde is dat u niet door een rechterlijke uitspraak uitgesloten bent van het kiesrecht.

Ook inwoners van Nederland die niet de Nederlandse nationaliteit hebben, mogen in sommige gevallen deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezingen. Dat geldt voor:

  • EU-burgers die in een Nederlandse gemeente wonen,
  • Burgers van buiten de EU als zij op de dag van de kandidaatstelling minstens 5 jaar of langer onafgebroken legaal in Nederland verblijven,
  • Burgers van buiten de EU als zij in Nederland in dienst zijn van een internationale organisatie of werken voor een ander land (diplomatieke dienst).

Waar kan ik stemmen voor de gemeenteraad?

Met uw stempas en identiteitsbewijs (paspoort, ID-kaart, rijbewijs of verblijfsdocument) kunt u in elk stemlokaal in uw gemeente terecht. Niet alle stembureaus zijn drie dagen open. U krijgt voor de verkiezingen van uw gemeente een overzicht van de stemlokalen in uw gemeente. U kunt ook op de pagina Uw stembureau kijken of op www.waarismijnstemlokaal.nl(externe link). U kunt bij de gemeenteraadsverkiezingen niet in een andere gemeente stemmen. Sommige gemeenten hebben ook stembureaus op plekken waar veel mensen passeren zoals het station. Of plekken waar u vanuit uw auto kunt stemmen. Ook zijn er soms stembureaus met beperkte toegang. Die zijn alleen open voor een bepaalde groep kiezers. Bijvoorbeeld in een verpleeghuis. Kwetsbare of minder mobiele bewoners kunnen zo gemakkelijk zelf hun stem uitbrengen.

Ik ben pas verhuisd naar een andere gemeente of ga dat zeer binnenkort doen. In welke gemeente kan ik dan stemmen?

Verhuist u in verkiezingstijd naar een andere gemeente? Dan kan het zijn dat u nog niet kunt stemmen in uw nieuwe gemeente. Het adres waarop u op de dag van kandidaatstelling van de leden voor de gemeenteraad officieel staat ingeschreven, bepaalt waar u kunt stemmen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen is de dag van kandidaatstelling 31 januari 2022. Op het adres waar u dan staat ingeschreven, wordt ook uw stempas bezorgd.

Wat zijn de openingstijden van de stembureaus?

De stembureaus zijn op 14, 15 en 16 maart van 7.30-21.00 uur open.

Wat heb ik nodig om te stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen?

Om te kunnen stemmen heeft u een stempas en een identiteitsbewijs nodig. U krijgt een persoonlijke stempas thuisgestuurd. U ontvangt de stempas op zijn laatst op woensdag 2 maart 2022.

Uw identiteitsbewijs mag maximaal 5 jaar verlopen zijn. Met uw stempas kunt u stemmen in elk stemlokaal in uw gemeente.

Welk soort identiteitsbewijs moet ik meenemen als ik wil stemmen?

Naast de stempas heeft u een identiteitsbewijs nodig. U kunt een van deze bewijzen meenemen: een paspoort, een identiteitskaart, een Nederlands rijbewijs of een geldig verblijfsdocument.

Uw identiteitsbewijs mag maximaal 5 jaar verlopen zijn. Bij ‘geldig tot’ moet 17 maart 2017 of een datum daarna staan.

Kiezers met een dubbele nationaliteit kunnen zich ook identificeren met een paspoort, identiteitskaart of rijbewijs uit een EER-land of een paspoort of identiteitskaart uit Zwitserland.

Mijn identiteitsbewijs is verlopen, kan ik toch stemmen?

Heeft u geen identiteitsbewijs of is deze meer dan 5 jaar verlopen? En kunt u niet meer op tijd een nieuw identiteitsbewijs aanvragen? Dan kunt u een andere kiezer uit uw gemeente een schriftelijke volmacht verlenen om namens u te stemmen. Vraag hiervoor een formulier aan bij uw gemeente. U en de persoon die voor u gaat stemmen, vullen het formulier in. Lever het formulier voor vrijdag 11 maart 17.00 uur in bij uw gemeente.

Ik wil gaan stemmen maar mijn identiteitsbewijs is kwijt of gestolen

Heeft u wel een stempas, maar is uw identiteitsbewijs gestolen of bent u uw identiteitsbewijs kwijt? Dan kunt u stemmen op vertoon van een proces-verbaal waarin staat dat uw document vermist is. U moet ook een pasje kunnen laten zien waar uw naam en een foto van u op staat. Bijvoorbeeld een persoonlijke OV-chipkaart of ziekenhuispasje.

In plaats van een proces-verbaal kunt u ook een verklaring bij de gemeente aanvragen dat uw identiteitsdocument is vermist. U moet dan in het stembureau ook een pasje met uw naam en foto laten zien.

Wanneer ontvang ik mijn stempas?

Deze moet u nu in uw bezit hebben. 

Wat moet ik doen als ik geen stempas heb ontvangen of als ik mijn stempas kwijt ben?

Een (vervangende) stempas aanvragen is niet meer mogelijk. 

Heb ik een coronatoegangsbewijs nodig om te kunnen stemmen?

U hoeft geen coronatoegangsbewijs te laten zien als u het stembureau of een locatie voor het tellen van de stemmen bezoekt. Hetzelfde geldt als u de zitting van het centraal stembureau – daar wordt de uitslag vastgesteld - wilt bijwonen.

Kan ik ook per brief stemmen?

Bij de gemeenteraadsverkiezingen is het niet mogelijk om per brief te stemmen.

Waarom kan ik bij deze verkiezing niet per brief stemmen?

De mogelijkheid om per brief te stemmen voor kiezers van 70 jaar en ouder is komen te vervallen. Met de huidige maatregelen, waaronder het vervroegd stemmen op maandag 14 en dinsdag 15 maart en de voorzorgsmaatregelen die de gemeente neemt in het stemlokaal, kunnen kiezers op een veilige manier stemmen.

Welke maatregelen worden er genomen i.v.m. het coronavirus?

Gemeenten en het Rijk nemen voorzorgsmaatregelen zodat iedereen veilig kan stemmen. Zo is het mogelijk om vervroegd te stemmen op maandag 14 of dinsdag 15 maart. U kunt zelf een rustig moment uitkiezen waarop u wilt stemmen.

Door de aangekondigde versoepelingen per 25 februari vervalt een aantal maatregelen in het stemlokaal, waaronder de mondkapjesplicht en het verplicht houden van 1,5 meter afstand. De stemlokalen worden wel zo veel mogelijk ingericht dat iedereen die dat wil altijd voldoende afstand kan houden. Er zijn kuchschermen aanwezig en de handcontactpunten in het stemlokaal worden regelmatig schoongemaakt. Kiezers kunnen hun handen desinfecteren bij de ingang en er is een 4e stembureaulid aanwezig dat kiezers welkom heet en uitleg kan geven. Kiezers die dat willen mogen uiteraard ook een mondkapje dragen in het stemlokaal.

Ik heb corona/ik zit in quarantaine. Kan ik toch stemmen?

Heeft u klachten die passen bij een besmetting met het coronavirus? Ga dan niet naar het stemlokaal, maar blijf thuis en laat u testen. U kunt iemand machtigen om voor u te gaan stemmen.

Hoe kan ik stemmen als ik niet zelf naar het stembureau wil of kan?

Via onderhandse volmacht geven. Dit kan door de achterkant van de stempas in te vullen.

Hoe geef ik een veilige kopie van mijn identiteitsbewijs mee aan de persoon die ik wil machtigen?

Met de app KopieID van de Rijksoverheid, maakt u op een veilige manier een kopie van uw identiteitsbewijs. U kunt dan de foto en het Burgerservicenummer (BSN) onleesbaar maken. Let op: kijk goed op uw ID-bewijs waar uw BSN staat. Dit nummer kan zich ook bevinden in een (machine leesbare) strook onderaan het document. Maak ook daar uw BSN onleesbaar. Uw naam, geboortedatum, handtekening en de geldigheidsduur van het document zijn nodig voor de identificatie. Deze gegevens mag u dus niet onleesbaar maken. Met de KopieID app kunt u ook een watermerk toevoegen aan de kopie. In dit watermerk vermeldt u het doel waarvoor u de kopie maakt en de datum waarop u de kopie maakt. U kunt de kopie vervolgens versturen of printen.

KopieID-app downloaden

U kunt de KopieID-app downloaden in de Apple App Store of Google Play Store. De app is een uitgave van de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens, onderdeel van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Voor hoeveel mensen mag ik met een volmacht gaan stemmen?

U mag voor maximaal 2 andere kiezers een stem bij volmacht uitbrengen. Dit kan alleen tegelijk met het uitbrengen van uw eigen stem. U krijgt dus maximaal 3 stembiljetten mee in het stemhokje. Let wel: u mag nooit actief anderen om een volmacht vragen. Dit wordt ook wel ‘ronselen’ genoemd en is strafbaar.

Wat is er geregeld voor mensen met een beperking?

Alle kiesgerechtigden moeten gebruik kunnen maken van hun kiesrecht. Alle stembureaus moeten daarom toegankelijk zijn voor mensen met een beperking. Alleen voor mobiele stembureaus en stembureaus op het station gelden minder strenge eisen.

Voor mensen in een rolstoel is er ministens een stemhokje met een verlaagd schrijfblad. Kiezers met een lichamelijke beperking mogen voor praktische hulp iemand meenemen in het stemhokje. Informatie over wat er geregeld is voor kiezers met een beperking, leest u op www.elkestemtelt.nl(externe link).

Sommige stembureaus zijn extra toegankelijk voor mensen met een beperking. Op de pagina Uw stemburea of op www.waarismijnstemlokaal.nl kunt u nagaan waar die stembureaus zijn.

Ik heb een visuele beperking. Wat is er voor mij geregeld op het stembureau?

In elk stemlokaal hangt een extra grote lijst met de namen van de kandidaten en partijen waarop u kunt stemmen en is er ministens 1 leesloep met verlichting beschikbaar. Sommige gemeenten hebben een zogeheten ‘stemmal’ met audio-ondersteuning.

Ik heb een (licht) verstandelijke beperking. Hoe kan ik stemmen?

U kunt buiten het stemhokje uitleg krijgen van een stembureaulid. Hulp in het stemhokje is niet toegestaan. Veel gemeenten en maatschappelijke instellingen organiseren voorafgaand aan de verkiezingen trainingen over het stemmen. Op de website www.hoewerktstemmen.nl(externe link) vindt u uitleg en kunt u oefenen.

Ik ben analfabeet of ik spreek geen Nederlands, mag ik hulp krijgen in het stemhokje?

Het is niet toegestaan om iemand mee te nemen in het stemhokje. Wel mag buiten het stemhokje iemand u uitleg geven over hoe het stembiljet werkt.

Ik heb een mentor, bewindvoerder of sta onder curatele. Mag ik dan nog zelf stemmen?

Het kiesrecht is een persoonlijk recht dat alleen voor de kiezer is. U mag dus zelf stemmen, ook al is iemand anders uw wettelijke vertegenwoordiger. Het is aan u om te besluiten of u iemand machtigt als u niet zelf naar het stembureau kunt of wilt komen.

Ik wil iemand machtigen, maar ik kan geen handtekening zetten

Wilt u iemand machtigen, maar kunt u geen handtekening zetten en staat op uw identiteitsdocument “niet in staat tot tekenen”? Dan kunt u iemand machtigen om voor u te stemmen.

U hoeft de schriftelijke volmacht of de machtiging via uw stempas ook niet te ondertekenen. De gemeente of het stembureau controleert of de opmerking ”niet in staat tot tekenen’’ ook in uw identiteitsdocument staat. Als dat zo is, kan iemand anders voor u stemmen.

Wat kan ik doen als ik een vergissing maak op het stembiljet?

U kunt bij het stemmen één kandidaat kiezen door het bijbehorende vakje rood te kleuren. Als u meerdere vakjes inkleurt of iets op het stembiljet tekent of kleurt, is uw stembiljet ongeldig. Uw stem telt bij het tellen dan alleen mee voor de berekening van de opkomst. Heeft u per ongeluk uw stembiljet ongeldig gemaakt of heeft u zich vergist? Dan mag u eenmalig om een nieuw stembiljet vragen.

Wat betekent een ‘blanco stem’?

U stemt blanco als geen kandidaat wilt kiezen, maar wel gebruik wilt maken van uw stemrecht. U laat uw stembiljet in dat geval leeg. Een blanco stem heeft vooral een symbolische betekenis en heeft verder geen invloed op de zetelverdeling. Uw blanco stem telt wel mee voor de berekening van de opkomst.

Mag ik een selfie maken in het stemhokje?

U hoeft aan niemand te laten weten wat u stemt. Ook niet door het maken van een foto. Niemand mag u daartoe dwingen. Als u dat zelf wilt, mag u een selfie (‘stemfie’) maken, op voorwaarde dat u het stemgeheim van andere kiezers respecteert en hen niet hindert bij het uitbrengen van hun stem.

Wanneer worden de stemmen geteld?

Woensdagochtend 16 maart mag gestart worden met het tellen van de stemmen die zijn uitgebracht op 14 en 15 maart. Pas na 21.00 uur wordt de uitslag vastgesteld.

De stemmen die zijn uitgebracht op woensdag 16 maart, worden op woensdagavond vanaf 21.00 uur geteld.

Mag ik aanwezig zijn bij het tellen van de stemmen?

Het tellen van de stemmen is openbaar. U mag daarbij aanwezig zijn. Ook de media mag aanwezig zijn bij het tellen van de stemmen.

U mag het telproces niet hinderen. Het tellen wordt uitsluitend verricht door leden van het stembureau en tellers die zijn benoemd of aangewezen door de gemeente. U mag niet zelf meetellen of anderszins helpen.

Komt u kijken bij het tellen in het stemlokaal? Geef elkaar de ruimte. 1,5 meter is een veilige afstand.

Hoe wordt de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen vastgesteld?

Het vaststellen van de definitieve uitslag gebeurt in een aantal stappen die zijn vastgelegd in de Kieswet. Na het sluiten van de stemlokalen op 16 maart 21.00 uur, worden alle uitgebrachte stemmen geteld. De stembureaus brengen de uitslag naar de gemeente. Daar worden de uitslagen van alle stembureaus uit de gemeente bij elkaar opgeteld.

Op maandag 21 maart 2022 stelt het gemeentelijk centraal stembureau de definitieve uitslag vast. Op woensdag 30 maart 2022 treden de zittende gemeenteraadsleden af en volgt de installatie van de nieuwe leden van de gemeenteraad.

Na het tellen van de stemmen maakt het stembureau een proces-verbaal op. Mag ik daar foto’s van maken?

U mag een foto maken van het proces-verbaal met daarop de aantallen. Dit mag pas nadat het proces-verbaal is ondertekend door de leden van het stembureau. Er mogen geen foto’s gemaakt worden van de handtekeningen van de leden van het stembureau.

Waar vind ik de uitslag van de verkiezingen?

De gemeente publiceert de processen-verbaal van de stembureaus zo snel mogelijk na het afronden van de tellingen op de gemeentelijke website. Daarnaast kunt u de uitslag vinden via de website van de Kiesraad.

Heb ik een bepaalde opleiding nodig om op een stembureau te werken?

U heeft geen opleiding nodig om op het stembureau te mogen werken. Ter voorbereiding op uw taken als stembureaulid of teller moet u wel een (digitale) training volgen bij de gemeente. Voor meer informatie over hoe dat precies werkt, kunt u contact opnemen met uw gemeente.

Wat doet een lid van het stembureau?

Als lid van het stembureau kunt u verschillende taken uitvoeren. Per gemeente kan de verdeling van de taken iets verschillen. Medewerkers van een stembureau krijgen vooraf een gratis (digitale) training van de gemeente.

  • U controleert de identiteit van de kiezer aan de hand van een identiteitsdocument;
  • U neemt de stempas in ontvangst en controleert de echtheid;
  • U controleert of het stempasnummer voorkomt in het register van ongeldige stempassen;
  • U deelt een stembiljet uit;
  • U ziet erop toe dat de kiezer het stembiljet in de bus doet;
  • U geeft hulp of uitleg aan kiezers die daarom vragen;
  • U verwelkomt kiezers in het stemlokaal.

Kan ik zelf kiezen welke taken/rol ik oppak als lid van een stembureau?

De gemeente waar u zich aanmeldt, bepaalt wie welke taken in het stembureau uitvoert.

Hoeveel uur per dag werkt een stembureaulid?

De stembureaus zijn op de dag van de verkiezing voor het publiek geopend van 7.30 uur tot 21.00 uur. Daarna vindt de telling plaats. Dit duurt totdat de telling klaar is. Het aantal uren dat u actief bent, is afhankelijk van de gemeente waarin u werkt. Per gemeente verschilt dat. Veel gemeenten werken bijvoorbeeld in twee shifts.

U kunt er het beste rekening mee houden dat u een groot deel van de dag op het stembureau zult zijn. Meer informatie hierover vindt u vaak op de website van de gemeente van uw keuze.

Zijn er ook pauzes?

Ja. Meestal bespreken stembureauleden met elkaar wie wanneer pauze kan nemen. Zo zorgt u er samen voor dat er altijd genoeg stembureauleden in het stemlokaal zijn.

Wordt er gezorgd voor lunch en avondeten?

Vaak zorgen gemeenten daarvoor of krijgt u een eetvergoeding. Wilt u weten hoe dat in de gemeente van uw keuze is geregeld? Neem dan contact op met de gemeente.

Krijg ik als stembureaulid ook een training?

Alle stembureauleden krijgen voorafgaand aan hun werkzaamheden een gratis (digitale) training of instructie. Ze krijgen dan uitleg over de werkzaamheden en situaties die ze gedurende de dag tegen kunnen komen. Het is verplicht om deze training te volgen.

Wat houdt het werk van een teller in?

Als teller helpt u mee met het tellen van de stemmen. De voorbereiding van de telling en de telling als zodanig starten bij het sluiten van de stembussen op de laatste verkiezingsdag om 21.00 uur.

De telling is klaar nadat alle stemmen zijn geteld en als de gemeente is langs geweest om de stembus met getelde stemmen op te halen. Afhankelijk van het aantal uitgebrachte stemmen kan dit een aantal uur duren.

Krijg ik als teller ook een training?

Tellers krijgen op de avond zelf instructie van de voorzitter van het stembureau. Bij sommige gemeenten volgt u van tevoren al een gratis (digitale) training zodat u zich goed kunt voorbereiden.

Kan ik mijn werkgever vragen of ik onder werktijd aan de slag ga op een stembureau?

Bij sommige werkgevers kunt u het werk op een stembureau onder werktijd doen. Andere werkgevers geven aan dat u hiervoor een vrije dag kunt opnemen. Vraag bij uw werkgever na wat in uw situatie van toepassing is.

Krijg ik als lid van een stembureau of teller een vergoeding?

Ja, u krijgt voor het werken op het stembureau een vergoeding. De hoogte van die vergoeding hangt af van uw rol en taken in het stembureau en verschilt per gemeente. Voor een stembureaulid gaat het vaak om een bedrag tussen de 100 euro en 150 euro. Voor tellers vaak om een bedrag van 40 euro. De vergoeding is niet belastingvrij, maar wordt meegerekend bij de inkomstenbelasting. Wilt u exacte informatie over de vergoedingen in de gemeente van uw keuze? Kijk dan op de website van de gemeente, of vraag het na bij de gemeente.

Hoe en wanneer krijg ik de vergoeding?

Hierover ontvangt u meer informatie van de gemeente waar u zich aanmeldt.

Ik doe het werk op een stembureau graag belangeloos. Kan ik ook afzien van een vergoeding?

U kunt hierover het beste contact opnemen via 0118 555 444.